Tien jaar geleden brachten choreograaf Shailesh Bahoran, componist Rik Ronner en lichtontwerper Mike den Ottolander voor het eerst samen IGNITE tot leven. De voorstelling, oorspronkelijk gemaakt onder de vleugels van ISH Dance Collective, groeide uit tot een intens werk: rauw, minimalistisch en geladen met energie. Hoewel de drie elkaar al kenden van verschillende projecten, was IGNITE de eerste keer dat zij in deze specifieke samenstelling samenwerkten. Wat begon als een experiment met vijf dansers en één gedeelde fascinatie voor energie en spanning, bleek een kantelpunt in hun persoonlijke werk en de start van een langdurige artistieke samenwerking.

Nu, tien jaar later, keren ze terug naar IGNITE. Met een nieuwe cast, een frisse blik en 10 jaar extra ervaring onderzoeken ze wat er gebeurt als je net iets harder gaat.

foto: Steven Tips

Jullie werken al jarenlang samen, ieder vanuit een andere discipline. Wat maakt deze samenwerking zo bijzonder?

Mike:
Het is een samenwerking die bijna niet meer via taal gaat. Je hoeft niet elk detail te bespreken. Het zit zo in elkaar verweven, dat je elkaar gewoon aanvoelt. En uiteindelijk zijn licht, geluid en beweging even belangrijk in het eindresultaat.

Shailesh:
Wat ik er zo fijn aan vind, is dat het voor mij nooit voelt alsof het losse elementen zijn. Het is niet: je hebt dans, je hebt licht, je hebt muziek, en die plak je aan elkaar. Voor mij voelt het als één systeem. Het is afhankelijk van elkaar. Zelfs als ik alleen in de studio sta te werken met de dansers, voel ik al een soort aura van het licht dat er straks zal zijn. Of ik heb een idee van hoe het geluid gaat klinken. En zelfs als het uiteindelijk anders wordt dan ik me voorstel, past het altijd in diezelfde sfeer. Dat komt door vertrouwen.

Rik:
Ja, het is echt ‘beyond words’ soms. Soms kijken we elkaar gewoon aan en weten we het al. Dan hoef je niets meer uit te leggen. Het interlockt op heel veel niveaus. Ik denk dat het vooral komt doordat we heel veel dezelfde smaak hebben. Of in ieder geval een sterk overlappende smaak in de dingen die er echt toe doen in het maken van een voorstelling. Daardoor werken niet alleen de disciplines goed samen, maar wij als trio ook.

Wat was de oorspronkelijke inspiratie voor IGNITE?

Shailesh:
De basis kwam eigenlijk uit mijn interesse in Agni, de eerste Indiase god die ooit is opgeschreven. De god van vuur. In de oude geschriften wordt vuur gezien als iets waardoor je offert, iets dat oplost en één wordt met het universum.

Van daaruit ben ik gaan kijken naar het woord ‘ignite’ zelf. Naar ontsteking, naar frictie, naar vonken. Ik keek veel naar slow-motion beelden van dingen die exploderen: ballonnen, kogels, vuur. Dat hele proces van twee elementen die dichterbij komen, frictie, spark, flame, explosion. Ik zag meteen parallellen met hoe het lichaam beweegt. Hoe de hersenen werken. Hoe ideeën ontstaan. Dus het werd heel logisch om dat te vertalen naar dans.

En omdat ik bezig was met het idee van oorsprong – het eerste, de kern – dacht ik ook: als ik vijf mensen op het podium zet, wil ik eigenlijk de ‘eerste versie’ van de mens. Het begin. Het vuur. Het idee dat leven begon in Afrika. Dat er een soort oerenergie zit in het lichaam.

Tijdens het maakproces gebruikten we verschillende beelden om over de voorstelling te praten. Soms waren de dansers delen van een vlam: wie is de vonk, wie is de blauwe kern, wie is de hitte? Soms waren ze planeten in een planetair systeem, allemaal met hun eigen as en aantrekkingskracht. Maar uiteindelijk bleef het altijd abstract genoeg zodat iedereen er zijn eigen verhaal in kon leggen. Het paste altijd in dezelfde sfeer.

In de meest simpele vorm is het gewoon: vijf mannen op een podium, in een soort futuristische fighting cage. En jij kijkt naar de oorzaak en het gevolg tussen hen.

Rik:
Ik zag het als de start van tijd en ruimte. De eerste explosie. Het begin van alles. Dat idee van energie als nietsontziende kracht die trekt en sleurt en gaat resoneerde direct.

Mike:
Voor mij begon het vooral met wat Shailesh maakte. Ik zag het en dacht: wauw, dit is sterk. En dan begint de magie pas echt – want met licht en geluid kun je het maken, maar ook volledig kapotmaken.

Hoe ontstond het idee om IGNITE weer terug te brengen?

Shailesh:
We kijken er allemaal op terug als iets magisch. Het voelde toen al als een bijzonder moment. En voor mij persoonlijk was het ook een belangrijke stap in mijn carrière. Het was mijn eerste Zwaan-nominatie. Via deze voorstelling leerde ik ook mensen kennen die later heel belangrijk werden, zoals Kayan.

Het voelt als een werk dat een tweede leven verdient. En ook voor mij is het de eerste keer dat ik een voorstelling van tien jaar geleden opnieuw maak. Dat is spannend. Het is een nieuw hoofdstuk.

Rik:
Het voelt als mogen finetunen en verder denken op iets wat al heel sterk was. Bij het bekijken van de registratie hadden we alledrie notities op exact dezelfde momenten. Dat was heel bijzonder. We zagen allemaal waar de spanning soms iets losliet, waar het nóg intenser kon. 

Mike:
Toen we onlangs samen de registratie terugzagen, waren we eigenlijk een beetje jaloers op onszelf. We waren zo jong, zo vrij, zo puur. Zonder barrières. Je ziet dat meteen terug in de beweging en in de energie op het podium. 

foto: Steven Tips

De oorspronkelijke cast speelde een grote rol in de impact van IGNITE. Wat maakte die groep zo bijzonder?

Shailesh:
Omdat het concept ook ging over oorsprong en energie, voelde het logisch om te werken met dansers die dat vuur al in zich droegen. Het ging niet om types of rollen, maar om wie zij waren als mensen. Hun lichaam, hun geschiedenis, hun aanwezigheid.

Rik:
Een van de eerste dingen die Shai zei over dit project was eigenlijk heel simpel: laten we vijf wilde guys bij elkaar zetten en kijken wat er gebeurt. Vijf sterke persoonlijkheden, met ego, attitude, ervaring, verschillende achtergronden, maar hetzelfde vuur. Dat alleen al gaf een enorme lading. We voelden allemaal hoe bijzonder die chemie toen was. Die exacte combinatie van mensen, dat moment in de tijd – dat kun je eigenlijk niet reproduceren.

Mike:
Die intensiteit zat echt in alles: in hun beweging, in de ruimte, in de sfeer. Dat kwam niet alleen door het concept, maar door wie zij waren op dat moment.

Hoe gaat de nieuwe versie verschillen van de oorspronkelijke?

Mike:
Het zijn details. Kleine verschuivingen. We veranderen het concept niet, maar we willen de spanning langer vasthouden. Minder release. Meer druk. De ruimte voelt als een soort ring, een kooi. De dansers kunnen er niet uit. Dat geeft meteen een gevoel van claustrofobie, van intensiteit. Dat willen we nog sterker maken.

Rik:
Ja, ook muzikaal. Soms merk je in overgangen dat de spanning iets loslaat, omdat we even van de ene scène naar de andere moeten. Dat willen we nu meer onder spanning houden. Zonder dat het te duidelijk wordt dat we die spanning bewust vasthouden.

Shailesh:
De scenografie en het licht creëren al druk. De ruimte helpt de dansers om in die staat te komen. Het voelt bijna alsof je in een vacuüm staat, ergens in de ruimte met titanen. Wat ik dit keer vooral wil vermijden, is dat ik het te veel vastzet. Ik ken de structuur nu. Ik heb meer tijd. Het gevaar is dat je alles gaat dichttimmeren.

Maar IGNITE werkte juist omdat het vloeibaar was. Veel improvisatie. Veel vrijheid binnen een strakke structuur. Ik wil dat de nieuwe cast datzelfde proces doormaakt. Niet kopiëren, maar opnieuw ontdekken.

In plaats van IGNITE simpelweg te reconstrueren, zien Ronner, Den Ottolander en Bahoran deze herneming vooral als een kans om het oorspronkelijke proces opnieuw te activeren. De structuur van de voorstelling is bekend, maar mag niet dichtgetimmerd worden. Juist de openheid, de improvisatie en het werken onder tijdsdruk maakten de eerste versie zo levendig. Met meer tijd en ervaring ligt het gevaar van overcontrole op de loer.

De nieuwe cast krijgt daarom niet de opdracht om het verleden te kopiëren, maar om hun eigen energie in te brengen binnen dezelfde spanningsboog. De ambitie is om de intensiteit nog langer vast te houden, minder snel naar ontlading te gaan, en de druk – zowel fysiek als mentaal – voelbaar te maken in elke laag van de voorstelling. Niet als nostalgische herhaling, maar als een nieuwe ontsteking: hetzelfde vuur, in een ander tijdperk.

foto: Steven Tips